Erfgoedroof

Een positief restitutiebesluit voor een vermist gewaand schilderij is het mooiste resultaat dat een onderzoeker van roofkunst zich kan wensen! Lees hier het persbericht van Restitutiecommissie, dat vandaag is verspreid. Het meer gedetailleerde advies is hier te vinden. Fruitstilleven door Johannes Bosschaert,  NK2856. F oto: RCE. Met steun van het Mondriaan Fonds mocht ik in 2021-2025 onderzoek doen naar de roof van vrijmetselaarserfgoed in de Tweede Wereldoorlog. De vrijmetselarij, een eeuwenoud sociaal netwerk met een bijzondere rituele traditie, is in nazipropaganda afgeschilderd als een ‘volksvijandig Joods complot’. In werkelijkheid vormden de tolerante idealen en landelijke organisatiestructuur van de vereniging een potentiële bron van verzet, een bedreiging voor de bezetter. In september 1940 werd de vrijmetselarij in heel Nederland verboden, waarna een systematische roof van alle logebezit volgde. Niet alleen de banktegoeden, verenigingsgebouwen en inboedels, maar oo...

Het onderzoek naar de naziroof van vrijmetselaarserfgoed, waarvan deze blog verslag doet, wordt mogelijk gemaakt door de Mondriaan Stichting. De onderzoekster deed, onder meer vanwege de grote hoeveelheid aangetroffen archiefmateriaal en de vertraging die is ontstaan bij het Nationaal Archief rond de raadpleging van CABR-dossiers, een verzoek tot verlenging tot eind 2025. Met dit verzoek ging de subsidiegever akkoord. In de tussentijd is ook de expositie 'Vrijheid en Vooroordeel' over de vrijmetselarij in de Tweede Wereldoorlog verlengd. 

'Het verzet en verlies van logeleden verdient herinnering', een nieuwe Q&A op Tracesofwar.nl, een website over oorlogsgeschiedenis. Redacteur Kevin Prenger stelde vragen aan Andrea Kroon over de expositie 'Vrijheid en Vooroordeel' in en het lopende herkomstonderzoek. Lees hier het resultaat. 19de-eeuws interieur van logegebouw Rotterdam, voor het verwoestende  bombardement van 1940, collectie Vrijmetselarij Museum .

Vanwege de coronamaatregelen stond de tentoonstelling  Vrijheid en vooroordeel: vrijmetselarij en de Tweede Wereldoorlog  al geruime tijd klaar, tot ze op 2 december 2021 eindelijk geopend kon worden in in het Vrijmetselarij Museum  te Den Haag. Foto: Grootmeester Gerrit van Eijk neemt het eerste exemplaar van de tentoonstellingspublicatie in ontvangst van auteur Andrea Kroon. Fotograaf: ? Vrijheidsideaal De vrijmetselarij is een inwijdingsgenootschap en een van de oudste sociale netwerken ter wereld. Sinds de oprichting van de eerste Nederlandse loge (vereniging) in 1734 te Den Haag wordt persoonlijke, religieuze en politieke vrijheid als ideaal uitgedragen door de leden. Door de eeuwen heen moesten de leden hun tolerante levenshouding vaak verdedigen tegen vooroordelen van overheden, kerkelijke machthebbers en publiek. In de Tweede Wereldoorlog kwam het vrijheidsideaal zwaar onder druk te staan, maar werd hieraan toch vastgehouden. Erfgoedroof Hitler zag in de vrijmetse...