Erfgoedroof

Het Vrijmetselarij Museum heeft een bijzonder ééndagsproject uitgevoerd. Aan het Digitaal Joods Monument zijn de gegevens toegevoegd van tientallen joodse leden van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. In de ideologie van het naziregime werd de vrijmetselarij gezien als een Joods complot om de wereldmacht te grijpen. Zo werd de vrijmetselarij onderdeel van het antisemitische vijandbeeld van de bezetter. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn tientallen joodse vrijmetselaren vermoord, een groep slachtoffers die nog amper in kaart is gebracht. Stichting Zikaron heeft van hen een naamlijst met korte biografieën opgesteld en beoogt voor ieder slachtoffer een Stolperstein (Struikelsteen) plaatsen. Tot nu toe ontbrak informatie over hun vrijmetselaarschap in de dossiers van deze slachtoffers in het Digitaal Joods Monument. Vrijwilligers van Vrijmetselarij Museum, Stichting Zikaron en Stichting OVN hebben deze gegev...

Hoeveel vrijmetselaren zijn omgekomen in de Tweede Wereldoorlog? Die vraag is nog altijd onbeantwoord. Er zijn in het archief van het Vrijmetselarij Museum wel lijsten met slachtoffers, die na de bevrijding door het Hoofdbestuur zijn opgesteld, maar die zijn niet volledig. Bovendien is de vraag, welk jaar representatief is voor de telling. Naarmate de oorlogsdreiging toenam, zegden steeds meer leden het lidmaatschap op. Zij hadden gezien welke maatregelen in Duitsland en Oostenrijk al tegen de vrijmetselarij waren genomen en wilden niet afwachten wat in Nederland bij bezetting zou gebeuren. Formeel gezien tellen leden die uit angst opzegden voor 1 januari 1940 niet meer mee, ook al waren ze in hun hart nog steeds vrijmetselaar. Wie in de dagen na de bevrijding overleed als direct gevolg van de ontberingen in concentratie- en interneringskampen, is evenmin meegeteld. Het beleefde verlies zal groter zijn geweest dan de strikte kwantificering.   Ook op de vraag hoeveel Joodse led...