Erfgoedroof

In 1926 voltooide ir. Salomon Franco een prachtige rituele ruimte in het Ordegebouw aan de Fluwelen Burgwal te Den Haag. Deze 'Grote Tempel' werd geheel uitgevoerd in een Nederlandse variant van de Art Deco stijl. Tot nu toe was over Franco weinig bekend en werd aangenomen dat hij zelf verantwoordelijk was voor het hele interieurontwerp. Het ging helaas verloren in de Tweede Wereldoorlog, toen de bezetter de vrijmetselarij verbood, rituele zaken opzettelijk vernietigde en de niet-rituele inboedel verkocht.      Bij onderzoek naar de roof van vrijmetselaarserfgoed door de nazi's werd in  het Vrijmetselarij Museum het persoonlijke archief van Franco aangetroffen. Hieruit blijkt, dat hij in 1926 met een aantal bekende kunstenaars samenwerkte, waaronder Jan Eissenloeffel, Johan Altorf en Jaap Gidding. Ook is beeldmateriaal aangetroffen van de vermiste voorwerpen en meubels van hun hand. Onderzoekster dr. Andréa Kroon doet hierover verslag in  VM (2024 nr. 5), het l...

In tijdschrift  Haagse Historie  (nr. 33) is opnieuw aandacht voor vrijmetselarij. Dit maal is een artikel gewijd aan de prachtige rituele architectuur van het gebouwencomplex in de De Ruijterstraat, in 1916 gebouwd door architect Karel de Bazel. Zijn 'Gesamtkunstwerk' omvatte onder meer leslokalen, een bibliotheek en twee rituele ruimtes, bestemd voor de theosofen- en vrijmetselaarsloges waarvan de architect ook zelf lid was. De ruimtes zijn voorzien van rijke symboliek in vorm, kleur en materiaal. In de Tweede Wereldoorlog werden de loges door de bezetter beroofd, en hun gebouw gebruikt als opslagruimte en veilinglocatie van geroofde goederen. Na de bevrijding kregen de loges het gebouw terug, maar eind jaren 1990 verhuisden zij vanwege stijgende beheerskosten naar moderne accommodatie. Het gebouw werd onderdeel van het PTT-Museum (later Museum voor Communicatie) in de Zeestraat. Nu ook de meest recente bewoner, Beeld en Geluid Den Haag, uit dit pand is vertrokken, is de gro...