Erfgoedroof

In tijdschrift  Haagse Historie  (nr. 33) is opnieuw aandacht voor vrijmetselarij. Dit maal is een artikel gewijd aan de prachtige rituele architectuur van het gebouwencomplex in de De Ruijterstraat, in 1916 gebouwd door architect Karel de Bazel. Zijn 'Gesamtkunstwerk' omvatte onder meer leslokalen, een bibliotheek en twee rituele ruimtes, bestemd voor de theosofen- en vrijmetselaarsloges waarvan de architect ook zelf lid was. De ruimtes zijn voorzien van rijke symboliek in vorm, kleur en materiaal. In de Tweede Wereldoorlog werden de loges door de bezetter beroofd, en hun gebouw gebruikt als opslagruimte en veilinglocatie van geroofde goederen. Na de bevrijding kregen de loges het gebouw terug, maar eind jaren 1990 verhuisden zij vanwege stijgende beheerskosten naar moderne accommodatie. Het gebouw werd onderdeel van het PTT-Museum (later Museum voor Communicatie) in de Zeestraat. Nu ook de meest recente bewoner, Beeld en Geluid Den Haag, uit dit pand is vertrokken, is de gro...

'Het verzet en verlies van logeleden verdient herinnering', een nieuwe Q&A op Tracesofwar.nl, een website over oorlogsgeschiedenis. Redacteur Kevin Prenger stelde vragen aan Andrea Kroon over de expositie 'Vrijheid en Vooroordeel' in en het lopende herkomstonderzoek. Lees hier het resultaat. 19de-eeuws interieur van logegebouw Rotterdam, voor het verwoestende  bombardement van 1940, collectie Vrijmetselarij Museum .

Het nieuwste nummer van het Archievenblad , een uitgave van KVAN, de Koninklijke Vereniging Archiefsector Nederland, heeft als thema 'toegankelijkheid'. Hierin staat een artikel over vrijmetselaarsarchieven, die helemaal niet zo geheim blijken te zijn. Ze zijn toegankelijk voor alle belangstellenden, onder meer in het Vrijmetselarij Museum (archieven van loges van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden) en Haags Gemeentearchief (archieven van loges van Le Droit Humain en het Nederlands Verbond van Vrijmetselaren). Veel lastiger te vinden zijn stukken voor het lopende onderzoek naar de roof van vrijmetselaarserfgoed in de Tweede Wereldoorlog, die zich bevinden in NIOD, Nationaal Archief en diverse gemeentearchieven. Bij (digitale) ontsluiting zijn stukken immers niet altijd als zodanig herkend of (uit onbekendheid met vrijmetselarij) niet voorzien van relevante trefwoorden. Daarnaast zijn veel stukken vanwege de archief- en privacywetgeving tot 2025 o...

In Gen, magazine voor familiegeschiedenis , verscheen een artikel over 'Vrijmetselaars in de familie? Loge-archieven als bron voor genealogisch onderzoek'. Hierin wordt uitgelegd welke informatie over voorouders in loge-archieven te vinden zijn: niet alleen persoonsgegevens, maar ook informatie over iemands vriendenkring en levensvisie. Zo krijg je een completer beeld van je voorouder. Tegelijk wordt in het artikel aandacht gevraagd voor de oorlogsgeschiedenis. Lees het nummer  hier online . Naar verwachting krijgt e.e.a. een vervolg in 2023 in de vorm van een workshop over onderzoek in vrijmetselaarsarchieven.

Journaliste Nicolette van der Werff en fotograaf Frans Jansen maakten een mooie reportage over het erfgoedroof-project voor AD/Haagsche Courant. Fijn dat het onderzoek aandacht krijgt! Lees het artikel hier .

Vanwege de coronamaatregelen stond de tentoonstelling  Vrijheid en vooroordeel: vrijmetselarij en de Tweede Wereldoorlog  al geruime tijd klaar, tot ze op 2 december 2021 eindelijk geopend kon worden in in het Vrijmetselarij Museum  te Den Haag. Foto: Grootmeester Gerrit van Eijk neemt het eerste exemplaar van de tentoonstellingspublicatie in ontvangst van auteur Andrea Kroon. Fotograaf: ? Vrijheidsideaal De vrijmetselarij is een inwijdingsgenootschap en een van de oudste sociale netwerken ter wereld. Sinds de oprichting van de eerste Nederlandse loge (vereniging) in 1734 te Den Haag wordt persoonlijke, religieuze en politieke vrijheid als ideaal uitgedragen door de leden. Door de eeuwen heen moesten de leden hun tolerante levenshouding vaak verdedigen tegen vooroordelen van overheden, kerkelijke machthebbers en publiek. In de Tweede Wereldoorlog kwam het vrijheidsideaal zwaar onder druk te staan, maar werd hieraan toch vastgehouden. Erfgoedroof Hitler zag in de vrijmetse...